side.png, 340B

Sztuka wojny wg Suna Wu (Sun Tzu) 《孫子兵法》

VII Starcie

Jest ogólnie przyjętą zasadą w armii – powiada Sun Tzu – że generał otrzymuje polecenia od władcy, zbiera żołnierzy, zjednuje sobie lud i staje do walki; najtrudniejsze jednak jest samo starcie. Trudność tkwi w prostowaniu, tego co zawiłe i uzyskiwaniu korzyści z niedogodności. Należy więc sprawić, by szlak wroga był najbardziej kręty i zwabić go na przynętę; wyruszyć później i dotrzeć do celu wcześniej niż on. Na tym właśnie polega sztuka zawiłości.

Starcia bywają korzystne, ale bywają też niebezpieczne. Jeśli będziemy gnać armię z całym ekwipunkiem, aby zająć korzystną pozycję, spóźnimy się; jeśli zrezygnujemy z wozów transportowych, zaopatrzenie przepadnie. Tak więc gdy wojsko śpieszy przez setki mil bez zbroi, noc i dzień bez odpoczynku, aby przebyć dwa razy dłuższy dystans, to generałowie zostaną pojmani w niewolę. Jeśli na czele wojska idą żołnierze pełni werwy, a zmęczeni ciągną się w tyle, tylko jedna dziesiąta wojsk dotrze do celu. Jeśli chcemy przebyć 50 mil na wyścigi z czasem, aby osiągnąć jakąś korzyść, stracimy generała i pół armii. Jeśli chcemy pokonać 30 mil na wyścigi z czasem, aby osiągnąć jakąś korzyść, stracimy 1/3 armii. Armia bez zaplecza zginie, armia bez prowiantu zginie, a armia bez sprzętu też zginie.

Nie znając planów obcych państw, nie można nawiązać z nimi kontaktu. Nie znając topografii terenu: gór, lasów, rzek i innych przeszkód naturalnych, nie sposób kierować przemarszem armii. Bez przewodnika znającego dobrze okolice, nie da się wykorzystać możliwości terenowych.

Wojna to ciągłe wprowadzanie w błąd. Ruszaj gdy widzisz korzyść, kiedy twoje wojska są rozproszone, połącz oddziały; warunki bowiem nieustannie się zmieniają. Szybcy jak wiatr, spokojni jak las, zapalczywi niczym ogień, niewzruszeni jak góry, niepoznani jak ciemność, gwałtowni niczym piorun – tacy winni być żołnierze. Kiedy zdobędą wioskę, dzielą się na grupy, w zależności od tego jak liczna jest dana wieś; kiedy zajmą jakiś obszar, dzielą się, biorąc pod uwagę korzyści terenu. Rozważają najpierw, kto silniejszy, a dopiero potem ruszają. Kiedy ktoś zawczasu wie, jak wykorzystać zawiłości dla własnej korzyści, ten opanował sztukę starć bitewnych.

Księga doktryny wojskowej mówi: „Słowa stają się niedosłyszalne, dlatego też uderza się w werble; widok zaś utrudniony, dlatego używa się sztandarów.” Werble i sztandary są uchem i okiem armii. Dzięki nim osiągamy jednomyślność: odważni nie muszą sami przeć naprzód, płochliwi nie muszą wycofywać się w pojedynkę. Na tym polega kierowanie wielką liczbą ludzi. Nocą należy używać płonących żagwi i werbli, a w dzień zaś sztandarów; wszystko po to, aby sprostać wymogom ludzkiego słuchu i wzroku.

Armia może stracić zapał, dowództwo może stracić rozum. Rankiem zapał jest największy, podczas dnia maleje, a o zmierzchu każdy myśli już tylko o powrocie. Dobry wojskowy unika więc wroga rwącego się do walki; atakuje, kiedy wróg jest już znużony. Na tym polega wykorzystanie zapału. Dyscypliną należy atakować rozgardiasz, spokojem uderzać w panikę. Na tym polega wykorzystanie emocji. Z bliska atakować armię, która przybywa z daleka; wypoczętym wojskiem nacierać na wycieńczonego wroga. Na tym polega wykorzystanie siły. Nie należy atakować wroga, którego formacje są dobrze ustawione, a w szeregach panuje porządek. Na tym polega wykorzystanie zmieniających się warunków.

Jest zasadą wojskowych, aby nie atakować wroga, kiedy ten jest na wzniesieniu lub kiedy może się na nie wycofać; oraz aby nie gonić armii, która udaje, że ucieka; nie uderzać, kiedy wróg tryska zapałem; nie dać się zwabić na przynętę; nie podążać za armią wycofującą się na własny teren; a otaczając wroga, nie należy tego czynić szczelnie – wroga na straconej pozycji nie należy zbytnio przypierać do muru, bo wtedy może wpaść w szał i bić się bez opamiętania.

Oto jak należy prowadzić wojnę.


bar.png, 541B

Pozostałe rozdziały

I Rozważania wstępne
II Działania wojenne
III Obmyślanie forteli
IV Szyk bojowy
V Potencjał bitewny
VI Słabe i mocne strony
VII Starcie
VIII Zmienne warunki
IX Ruchy wojsk
X Ukształtowanie terenu
XI Dziewięć rodzajów terenu
XII Użycie ognia
XIII Wywiad

Copyrights for the Polish translation by: Jarosław Zawadzki ::  Tłumaczenia: chiński-polski