side.png, 340B

Sztuka wojny wg Suna Wu (Sun Tzu) 《孫子兵法》

X Ukształtowanie terenu

Teren – powiada Sun Tzu – dzielimy na: otwarty, zamknięty, sztywny, wąski, niebezpieczny i odległy. Jeśli zarówno nasza armia jak i wróg ma łatwy dostęp do terenu, taki teren nazywamy otwartym. Najkorzystniej jest wtedy zająć wzniesione i nasłonecznione miejsce, i zabezpieczyć drogi zaopatrzenia. Teren, na który łatwo wkroczyć, ale wycofać się trudno, to teren zamknięty. Jeśli wróg na takim terenie nie jest dobrze umocniony – należy atakować, a zwycięstwo jest pewne; jeśli natomiast wróg jest dobrze przygotowany – przegrana będzie totalną klęską, gdyż nie sposób się będzie wycofać. Teren, na którym nikomu nie opłaca się uderzać, to teren sztywny. Na takim terenie nie należy dać się złapać wrogowi na przynętę. Jeśli wróg próbuje nas zwabić, należy się wycofać, by zachęcić go do uderzenia, po czym zaatakować go wpół drogi – tak odniesiemy wielką korzyść. Co się tyczy wąskiego terenu, jeśli zajmiemy go przed wrogiem, należy zgromadzić wojsko i oczekiwać wroga; jeśli wróg zjawi się tam pierwszy i zgromadził wojsko, nie należy uderzać; jeśli nie zgromadził wojska, należy przypuścić atak. Na terenie niebezpiecznym – jeśli zajmiemy go pierwsi – należy się ustawić na wzniesionym i nasłonecznionym miejscu; jeśli wróg zajmie go jako pierwszy, nie należy się dać zwieść jego przynętom. Na terenie odległym, kiedy siły są równe, trudno jest walczyć, tak więc bitwa jest niewskazana. Oto sześć zasad dotyczących terenu. Obowiązkiem generała jest wziąć je pod rozwagę.

Na wojnie zdarzają się: ucieczki, nieposłuszeństwo, zapaści, upadki, chaos i porażki. Te zjawiska nie są klęskami powodowanymi przez siłę wyższą, ale wynikiem błędów w dowodzeniu. Przecież kiedy żołnierze po obu stronach dysponują taką samą siłą rażenia, atakowanie jednym dziesięciu kończy się niechybnie ucieczką. Kiedy wojsko jest mocne a dowódca słaby, nieposłuszeństwo jest pewne. Posiadanie silnego dowódcy i słabego wojska, prowadzi do zapaści. Kiedy się dowódcy pogniewają na generała i nie będą słuchać jego rozkazów, kiedy napotkawszy wroga, z gniewu sami rozpoczną natarcie, oznaczać to będzie, że generał nie umie wykorzystać swej władzy – a to już upadek. Kiedy generał jest ugięty i pobłażliwy, nie czyni najlepiej; dowódcy i wojsko nie są z sobą zżyci, hierarchia jest niejednoznaczna – oto chaos. Kiedy generał nie umie oszacować sił wroga, małym oddziałem atakuje duży, słabą armią atakuje mocną i nie wystawia jednostki doborowej – poniesie porażkę. Oto sześć dróg prowadzących do przegranej. Obowiązkiem generała jest wziąć je pod rozwagę.

Ukształtowanie terenu jest sprzymierzeńcem armii. Rozpoznanie planów wroga, oszacowanie ryzyka i odległości – oto styl doskonałego generała. Ten kto o tym wie i podejmie walkę – wygra, ten kto o tym nie wie i podejmie walkę – przegra. Jeśli więc warunki na polu bitwy wróżą zwycięstwo, a władca nakazuje nie walczyć – należy walczyć. Jeśli warunki na polu bitwy są niekorzystne, a władca rozkazuje walczyć – nie należy podejmować walki. Taki generał, który atakując nie szuka sławy, wycofując się nie czuje wstydu, a na celu ma jedynie bezpieczeństwo żołnierzy i dobro władcy – jest skarbem dla kraju.

Jeśli traktujemy żołnierzy jak małe dzieci, nie straszne im głębokie wąwozy. Jeśli kochamy ich jak własnych synów, gotowi są poświęcić życie. Jeśli zaś traktować ich będziemy surowo, staną się nieposłuszni. Jeżeli pokochamy za bardzo, nie będziemy potrafili wydać im rozkazu. Jeśli zatracą dyscyplinę, nie zapanujemy nad nimi; będą jak zepsute dzieci – do niczego się nie przydadzą.

Jeśli nasze wojska mogą atakować, a wiemy, że wróg nie może – połowa zwycięstwa po naszej stronie. Jeśli wróg może atakować, a nie wie, że my nie możemy atakować – połowa zwycięstwa po naszej stronie. Jeśli wróg może atakować i wie, że my też możemy atakować, a nie wie, że ukształtowanie terenu nie pozwala mu na atak – połowa zwycięstwa po naszej stronie. Ten kto zna się na wojnie, nie waha się podejmować odpowiednich kroków, jego działania są nieskrępowane. Stąd też powiedzenie: Ten kto zna siebie i wroga, będzie zawsze wygrywał, a jeśli zna warunki pogodowe i ukształtowanie terenu, zwycięstwo jego będzie całkowite.


bar.png, 541B

Pozostałe rozdziały

I Rozważania wstępne
II Działania wojenne
III Obmyślanie forteli
IV Szyk bojowy
V Potencjał bitewny
VI Słabe i mocne strony
VII Starcie
VIII Zmienne warunki
IX Ruchy wojsk
X Ukształtowanie terenu
XI Dziewięć rodzajów terenu
XII Użycie ognia
XIII Wywiad

Copyrights for the Polish translation by: Jarosław Zawadzki ::  Tłumaczenia: chiński-polski